Geschiedenis

Vanaf de oprichting van de NBG in 1947 tot nu,  heeft de Noord-Hollandse Bond van Goochelaars veel meegemaakt. Diverse gebeurtenissen en ontwikkelingen hebben de NBG gevormd tot wat hij nu is. Een gerespecteerde goochelclub, die naast zijn succesvolle resultaten in de goochelkunst, bekend staat om zijn vriendschappelijke, goed georganiseerde en ambitieuse karakter.

Om terug te kunnen kijken naar de geschiedenis van de NBG zijn in 2000 drie NBG-(bestuurs)leden geïnterviewd, die rond 1954 lid werden: Bert Visscher, Co Voerman en Piet Hart. Zij vertelden met veel enthousiasme over de ontwikkelingen van de NBG door de jaren heen, van vroeger tot nu. Deze drie memorabele leden binnen de NBG zijn ons inmiddels ontvallen. Hun invloede is voor de NBG van groot belang geweest.

Meester Hadé en de NBG

Meester HadéVoor het ontstaan van de goochelclub NBG moeten we terug naar 1945. Het begint bij een belangrijke pionier voor de Nederlandse goochelkunst, Henk Dekema, meester Hadé genaamd. 

Meester Hadé, een bekende goochelaar in die tijd, richtte direct na de tweede wereldoorlog, samen met een aantal andere goochelaars, de Nederlandsche Bond van Goochelaars op. De afkorting NBG op 3 balletjes met een goochelstok vormde daarbij het insigne van deze bond. De bond had diverse goochelafdelingen in het land, waar je lid van kon worden. Iedere afdeling had daarbij zijn eigen naam, vaak gekoppeld aan de term ring of  kring (zoals de Fred Kaps Ring).

Zo was er in regio Kennemerland een Ring Haarlem, waar meester Hadé, naast zijn bestuursfunctie bij de Nederlandsche Bond van Goochelaars, voorzitter van was. De naam Ring Haarlem bestond echter niet lang, doordat in 1947 de naam van de Nederlandsche Bond van Goochelaars veranderd werd in de Nederlandse Magische Unie (NMU). Ring Haarlem nam bij deze gebeurtenis de initialen NBG over en werd sindsdien de Noord-Hollandse Broederschap van Goochelaars genoemd.

Rond 1953 waren er echter een aantal clubleden die zich afscheidden van de NBG en een eigen goochelclub oprichtten. De naam van deze goochelclub werd ‘Naar Beter Goochelen’ genoemd en de initialen van deze club waren ook NBG. Door deze situatie besloot het NBG-bestuur van de Noordhollandse Broederschap van Goochelaars de clubnaam te veranderen in de Noordhollandse Bond van Goochelaars. Meester Hadé bleef daarbij de voorzitter. (De goochelclub “Naar Beter goochelen” is later nog van naam veranderd in NAG, Naar Aangenaam Goochelen en is uiteindelijk opgeheven).

NBG LogoDe oprichting van de NBG ligt wettelijk vast op 27 november 1947 en sinds 1954 staan de initialen voor de clubnaam Noord-Hollandse Bond van Goochelaars.

Het logo van de NBG, de verticaal gerichte goochelstok met van boven naar beneden de rode NBG letters, is pas rond 1965 ontworpen door Arie van Wijken. De instrumentenmaker Henk Planting maakte de cliché voor het ontwerp.

NBG Clubgebouwen

Door de tijd heen heeft de NBG in diverse clubgebouwen zijn bijeenkomsten gehouden. Zo werd in 1953 Bert Visscher lid van de Noordhollandse Broederschap van Goochelaars, waarbij de clubbijeenkomsten werden gehouden boven een café, achter de Grote Markt in Haarlem, in de Van der Spekstraat. In 1954, het jaar waarin Piet Hart lid werd van de toen reeds van clubnaam veranderde NBG, was de NBG naar een zaal in de ’Leeuwerik’ verhuisd.

Alhoewel dit hotel-restaurant hèt verenigingsrestaurant was van Haarlem, waar verschillende verenigingen hun clubavonden hielden, werd het voor de NBG helaas te duur om daar te blijven. Het NBG-ledenaantal was toen nog niet zo groot, hooguit twintig man en de contributiebijdragen waren in die tijd nog erg laag, 2 gulden 50 per persoon. Co Voerman werd clublid en tevens gelijk secretaris toen de NBG rond 1958 was verhuisd naar het gebouw ‘Cultura’ in de Jansstraat (naast het gerechtsgebouw). Daarna heeft de NBG kort in het ‘Lion d’Or’ zijn bijeenkomsten gehouden. De eigenaar van het ‘Lion d’Or’ was toen Louis Bandy, een bekende zanger/entertainer/conferancier in die tijd. Tegenwoordig is dit gebouw een ‘Golden Tulip’ hotel en ligt aan de Kruisweg. In 1962 kwam de NBG terecht in het Militair tehuis op de Jansweg en heeft daar voor een hele lange tijd zijn clubavonden mogen houden. Er was daar een mooie zaal en de beheerder (heer Brouwer) was erg aardig. De NBG heeft daar een zeer leuke tijd gehad. In 1975 werd de Ripperda-kazerne in Haarlem helaas opgeheven en was het Militair tehuis niet meer nodig. Via de gemeentelijke afdeling Sport- en Jeugdzaken kwam de NBG toen uiteindelijk terecht in de Werfstraat.

Vroegere NBG Activiteiten

Er hing een grote foto met een enorm groot wit konijn in het oude clubgebouw van de NBG. Deze foto is gemaakt tijdens een nieuwsjaarsreceptie in 1965, mede georganiseerd vanwege het afscheid van de burgemeester van Haarlem, de heer Cremers.

Voordat deze receptie plaatsvond was er een afscheidsfeest georganiseerd in de Kennemersporthal in Haarlem, waarbij alle verenigingen (cultuur-/sportverenigingen) van Haarlem waren uitgenodigd. Aan deze verenigingen was gevraagd om iets te doen voor de burgemeester. De verenigingen kwamen dan ook op de feestavond in hun bijbehorende kostuum, de brandweer in brandweeruniform, de gymclub in gymkleding en dus de goochelaars in smoking. De NBG heeft toen met alle clubleden een act met een wit konijn opgevoerd. Ze hadden een hele grote goochelstok gemaakt die aan de voor- en achterzijde gedragen werd door vier man. Tussen de mannen in hing een grote hoed aan de goochelstok. Deze goochelhoed werd op de afscheidsavond gekanteld en leeg getoond. Na een magische simsalabim kwam met een luide knal een supergroot konijn(waarin toen clublid Han Timmerman zat) uit de goochelhoed. Het was een enorm spektakel. Vervolgens is toen op de nieuwjaarsreceptie op het stadhuis een delegatie van het bestuur van de NBG, met als het konijn verkleed Co Voerman (in zwembroek), de burgemeester een hand gaan geven.

Daarvan hangt nu de foto, die door de pers is gemaakt, in het clubgebouw. In hetzelfde jaar dat deze gebeurtenis plaatsvond zou bovendien ook het, door de NBG georganiseerde, goochelcongres plaatsvinden. De gebeurtenis was dus meteen een enorme publiciteitsstunt. Er werd zo gelijk reclame gemaakt voor het congres dat in mei zou plaatsvinden. 

NBG Nostalgie

Eerste Goochelcongres van de NBG

Al vóór 1950 werden er goochelcongressen in Nederland gehouden, zoals de zogenaamde Bondscongressen en internationale congressen. In 1958 organiseerde de Nederlandse Magische Unie in Hilversum zijn eerste goochelcongres. Omdat een redelijk pension zo’n 13 gulden per persoon per overnachting kostte (inclusief ontbijt), wat een hoop geld was voor die tijd, kwam het wel voor dat er in de buurt van een congres door clubleden in een tentje werd geslapen. Maar zo zagen bijvoorbeeld Bert Visscher en Piet Hart op het NMU-congres voor het eerst de beroemde Fred Kaps.

In 1965 besloot het jonge NBG-bestuur met Piet Hart, die het voorzitterschap van meester Hadé had overgenomen, Co Voerman (secretaris), Bert van Schaik (secretaris) en Terhaak (penningmeester), om een goochelcongres te organiseren.

Een geschikte betaalbare locatie werd gevonden bij het restaurant Brinkman op de Grote Markt in Haarlem. De Hildebrandzaal van Brinkman bood matige toneelfaciliteiten, nauwelijks kleedkamers, maar het was er heel erg gezellig. Omdat er in die tijd maar weinig geld was en er ook maar weinig geld van deelnemers gevraagd kon worden ging men op zoek naar sponsors. Door financiële toeschieters en door de eigen inzet van de clubleden, waarbij er veel geknipt en geplakt werd, konden er mooie congrespakketten gemaakt worden. Het insigne van het congres bestond uit een zilveren hand met balletjes.

Dat men op zoek ging naar sponsors was voor die tijd echt uniek. Zo werd bijvoorbeeld de sponsor Bruynzeel gevonden die zorgde voor de kramen van de dealers, waardoor er voor het eerst eens iets leuks van de dealershow gemaakt kon worden. Een ander voorbeeld is de wens van de NBG om kindervoorstellingen te kunnen geven op het congres. Ze wilden daarvoor de kinderen van de kinderdagverblijven in Haarlem uitnodigen, maar om al die kinderen naar het congres te laten komen was geld nodig. De NBG heeft toen de heer Gerrit (Albert-)Hein een brief geschreven met de plannen voor het Congres. Gerrit Hein wilde dit goede initiatief zeker sponsoren en wilde er géén reclame voor terug. Mogelijk betaalde hij de sponsorbijdrage uit eigen zak. Het ging om een bedrag van twaalfhonderd gulden (600 kinderen x 2 gulden). Hierdoor konden de kinderen dus daadwerkelijk uitgenodigd worden.

Ook nieuw was een optocht die door Haarlem werd gehouden met daarbij een optreden van illusionisten in ‘de Hout’ met als hoogtepunt het close-up goochelen in het openluchttheater in bloemendaal, waar de congresdeelnemers met bussen naar toe werden vervoerd. Door het jonge NBG bestuur was er echter geen rekening met het weer gehouden, waardoor een goed geoefende postzegelact, door de harde wind, de lucht in vloog!

Voordat het congres gehouden werd, werden Piet hart en Co Voerman opgebeld door Harry Thiery. Dit was een jongen, opgegroeid in Haarlem, ontdekt en begeleid door meester Hadé. Harry Thiery wilde graag mee doen met de goochelwedstrijd op het congres, maar niemand mocht dit verder weten. Nu was het in die tijd algemeen bekend onder goochelaars dat als je in Nederland een prijs wilde winnen met goochelen, dan moest je je laten coachen door Henk Vermeyden. Henk Vermeyden was op zich geen goochelaar, maar een soort manager / coach, die in die tijd, wat betreft het goochelen in Nederland, overal een vinger in de pap had. Hij was president van de NMU geweest, hij was de uitgever van het goochelblad Triks en hij was onder andere de coach van Fred Kaps. Internationaal was hij ook jarenlang secretaris van het FISM. Als bijvoorbeeld een goochelaar in die tijd op de TV kwam dan had Henk Vermeyden daar zeker invloed op gehad. Henk Vermeyden zat bij goochelcongressen ook altijd in de jury en regelde alles, waardoor van tevoren eigenlijk al bekend was naar wie de eerste prijs (toen nog Grandprix genoemd) ging.

Nu was er dus Harry Thiery die zich inschreef onder de artiestennaam ‘Di Sato’ (de duivel).

Alleen Co Voerman, Piet Hart en Bert van Schaik wisten dat deze jongen zo zou optreden. Op de dag van zijn optreden onderging Harry Thiery, in de slagerij van Brinkman, een bijzondere metamorfose tot duivel. Hij zag er zo mooi en echt uit en zijn optreden was zo ontzettend goed, dat de jury niet anders kon dan Harry Thiery de Grandprix te geven. Dit was dus een zeer talentvolle goochelaar, die buiten de invloed van Henk Vermeyden om, de Grandprix won, wat toen nog niemand voor mogelijk had gehouden.

Het slotgala van het congres was ook schitterend. Het Gala werd gehouden in het concertgebouw in Haarlem met onder andere een optreden van de Mounties (met Piet Bambergen en toen nog Fred Bouvier).

De NBG had dus een congres georganiseerd die anders van inhoud en samenstelling was dan eerdere congressen. Bovendien bleek de NBG, bij het berekenen van zijn schulden, quitte gespeeld te hebben en de twaalfhonderd gulden van Gerrit Hein waren over. En dat was veel geld voor die tijd. Dus de NBG had een congres georganiseerd dat ontzettend goed was bevallen bij de congresdeelnemers (ook internationaal) en bovendien was het het eerste congres waar de NMU géén geld bij hoefde te leggen! Door dit succes, dat te danken was aan de grote inzet van de NBG clubleden én hun partners, kreeg de NBG in goochelend Nederland dan ook de naam van ‘de club waar men weet hoe het moet!’.

De NBG heeft de volgende NMU Congressen georganiseerd:
1965 Haarlem – 15e NMU Congres
1978 Noordwijkerhout – 27e NMU Congres
1981 Noordwijkerhout – 29e NMU Congres
1987 Noordwijkerhout – 34e NMU Congres (t.g.v. 40 jaar NBG)
1992 Haarlem – 39e NMU Congres
1997 Haarlem – 43e NMU Congres (t.g.v. 50 jaar NBG)
2007 Haarlem – 53e NMU congres (t.g.v. 60 jarig NBG)
2017 Hoofddorp – Dutch Festival of Magic 2017 (t.g.v. 70 jarig NBG)

NBG Nostalgie

NBG en de wetenschap

Henk MochelDe NBG heeft meegedaan aan een wetenschappelijke televisie documentaire van Henk Mochel over het chromosomale DNA. Dit programma was gegoten in een smakelijk verhaal over een goochelcongres, waarin goochelaars ziek werden door vergiftiging.

De NBG was gevraagd om aan dit programma mee te doen en met een aantal goochelaars, ook van andere goochelclubs, is de NBG toen drie dagen naar de Veluwe gegaan. Daar was gezorgd voor een hotel inclusief eten, drinken en overnachting. Het acteren, waarbij er opnames werden gemaakt bij het Binnengasthuis in Amsterdam en er met ziekenwagens met gillende sirenes door Amsterdam werd gereden, was ontzettend leuk. Maar ook het vrij goochelen voor figuranten van een, voor het programma afgehuurde, toneelvereniging was een succes. Een bekende acteur die bijvoorbeeld ook in het programma meespeelde was Dirk van den Lint. Zo droeg de NBG zijn steentje bij aan de wetenschap.

Eén van de Acht

In de jaren ’80 heeft de NBG meegedaan met een TV opname van het programma ‘Eén van de Acht’ dat gepresenteerd werd door Ted de Braak. Het idee was daarbij dat een aantal goochelaars synchroon een aantal trucs vertoonden. Er moest dus flink geoefend worden en zelfs op oudejaarsdag, de dag voordat de opnames zouden plaatsvinden, werd er dan ook uitgebreid geoefend. Op nieuwjaarsdag hingen de, voor de goochelaars speciaal uit Engeland overgekomen, rokkostuums met de daarbij behorende schoenen heel netjes aan een rek met de naam van de goochelaar erbij. Het decor voor het programma was schitterend. Bij de start van het programma kwamen er 24 goochelaars uit een reusachtige hoed, met in het midden Ted de Braak, waarbij er twaalf goochelaars links en rechts van hem naar hun speciale goocheltafel liepen. Zij toonden synchroon hun trucs, waaronder een ballon die veranderde in een wandelstok, het stippendoek en een truc met een touw. Zij lieten het publiek zien dat er meer is tussen hemel en aarde.

Zo bleef de NBG aan de weg timmeren en zorgde zo enerzijds voor publiciteit voor de goochelkunst en de club zelf, anderzijds was het natuurlijk enorm leuk en gezellig om met clubleden onder elkaar al die activiteiten uit te voeren.

Die gezelligheid is er altijd geweest met de clubleden. Een verschil met vroeger en nu is wel, mede doordat de club vroeger veel kleiner was, dat de club vroeger veel closer was. Er bestond een hechte vriendschap tussen de leden, wat bijvoorbeeld inhield dat Sinterklaas met elkaar gevierd werd, samen met de partners erbij. De leden waren toen tevens ook nog van ongeveer dezelfde leeftijd. Tegenwoordig bestaat de club uit veel meer leden en er zijn meer generaties binnen de club. Dit maakt verschil wat betreft de omgang met elkaar, maar dit neemt zeker niet weg dat er ook nu nog steeds een hele gezellige sfeer binnen de club hangt.

Andere NBG-activiteiten van vroeger die nog genoemd kunnen worden zijn de deelname aan de Vijf tegen vijf-show met Willem Ruis. Een vijftal NBG-leden hebben hier aan meegedaan.

De NBG is ook nog een tijd lang langs bejaardenhuizen gegaan om daar te goochelen. Zo was er bijvoorbeeld het, ieder jaar terugkerende, goochelen in bejaardenhuis De Rijp. Een belangrijke activiteit van de NBG. Tenslotte heeft de NBG ook nog een lange tijd in het Minitheater in Haarlem gegoocheld en trad zij meerder keren op in het Openluchttheater in Bloemendaal.

Juniorendag in Hoogeveen

Mede dankzij Co Voerman samen met Arie Brouwer werden een lange tijd de jeugdconcoursen in Hoogeveen georganiseerd (in samenwerking met onder andere Martin Tonelli). Het juniorenconcours is voor junioren de kans om op te treden voor een groot publiek en ervaring op te doen in het tonen van hun goochelkunsten. Sinds 1999 is de Martin Tonelli prijs komen te vervallen en is de organisatie ervan in handen van Cees van Noort en Gerhard Hessling. Het is uitgegroeid tot het Nationale junioren Close up en Toneelconcours onder auspiciën van de NMU. Sinds 2012 vindt het Nederlands Jeugdkampioenschap Goochelen plaats in Meppel.

Vriendschappelijk Onderling Concour (VOC)

Er was een periode dat de NBG een eigen concours organiseerde, samen met andere clubs, waaronder de Magische Kring Amsterdam (MKA), Goochel Kring Alkmaar (GKA) en de Amsterdamse Goochel Loge (AGL). In die tijd was dat een gezellige onderlinge ontmoeting. Daaruit is het idee voor het VOC (Vriendschappelijk Onderling Concour) ontstaan. Met de oprichting van het VOC heeft de NBG niets te maken gehad. Het VOC bestond al voordat de NBG erbij kwam. Op een gegeven moment heeft de NBG op uitnodiging zich bij de VOC aangesloten. In 2000 waren de volgende verenigingen bij het VOC aangesloten: 52 Schakels, Okito, Goochelclub Rotterdam, Vlaamse Goochelaars Bond (VGB), Lucky Ring en de NBG. Het VOC bestraat inmiddels niet meer, een traditie is teloorgegaan.

NBG Nostalgie

Tot slot

Zo heeft de NBG zich ontwikkeld tot de grootste en een van de toonaangevendste goochelverenigingen in Nederland. De NBG is in al die tijd een bloeiende ambitieuze club gebleven die ook nog eens millenniumproof is gebleken.

– Gerhard Hessling –